شمرون ، شمیران و معرفی محله های شمیران،مذهبی ، علمی ، پزشکی ، آموزشی ، کامپیوتر

آیت‌الله‌العظمی‌ محمدعلی‌ اراکی‌

نویسنده :ع.ا نصر
تاریخ:شنبه هشتم آذر 1393-07:09 ق.ظ

  بچه شمرون

آیت‌الله‌العظمی‌ محمدعلی‌ اراکی‌ در ۲۴ جمادی‌الثانی‌ ۱۳۱۳ق/۱۲۷۳ ش‌ در بیت‌ علم‌ و تقوا در شهر اراک‌ دیده‌ به‌ جهان‌ گشود  (انصاری‌، ۹۴). پدر ایشان‌ حجت‌الاسلام‌ و المسلمین‌ مرحوم‌ آقا، مشهور به‌ «میرزاآقا» از اهالی‌ مصلح‌‌آباد (واقع‌ در منطقه‌ی‌ فراهان‌) و معروف‌ به‌ حاج‌ میرزا آقا فراهانی‌  (صدرائی‌ خوئی‌، ۲۳)  شاگرد آخوند ملا محمد ابراهیم‌ انجدانی‌ (ره‌) بودند (انصاری‌ قمی‌، ۹۴).

مادر ایشان‌ علویه‌ آقا بیگم‌، دختر سید عقیل‌ و از نوادگان‌ سید حسن‌ واقف‌ از احفاد امام‌ زین‌العابدین‌ (ع‌) بود  (همان‌، ۹۴).

آیت‌الله اراکی‌ در سن‌ ۱۱ یا ۱۲ سالگی‌ به‌ راهنمایی‌ آقا عماد، شوهر همشیره‌شان‌، خواندن‌ و نوشتن‌ را فراگرفت‌ و سپس‌ در درس‌ مرحوم‌ حجت‌الاسلام‌ آقا شیخ‌ جعفر که‌ از اوتاد بود، حاضر شده‌ قسمتی‌ از سطح‌ را نزد وی‌ آموخت‌ و بقیه‌ی‌ کتاب‌های‌ درسی‌ را نزد استاد دیگرش‌ آقا شیخ‌ عباس‌ ادریس‌ آبادی‌ فراگرفت‌ (همان‌، ۹۵).

او نزد آیت‌الله شیخ‌ محمد باقر اراکی‌ سلطان‌ آبادی‌، مشهور به‌ «سلطان‌العلمای‌ اراکی‌» (متوفی‌ ۱۳۸۲ق)، شرح‌ منظومه‌ی‌ حاج‌ ملاهادی‌ سبزواری‌ را فراگرفت‌  (همان‌، ۳۲). از دیگر اساتید ایشان‌ حاج‌ آقا نورالدین‌ اراکی‌ (متوفی‌ ۱۳۴۰ق) بودند  (همان‌، ۳۴). آیت‌الله اراکی‌ از بیست سالگی‌ در درس‌ آیت‌الله حاج‌ شیخ‌ عبدالکریم‌ حائری‌ شرکت‌ نموده‌ و به‌ مدت‌ هشت سال‌ در اراک‌ از محضر حاج‌ شیخ‌ بهره‌ برد. او از قدیمی‌ترین‌ شاگردان‌ آیت‌الله حائری‌ بود و تا پایان‌ عمر حاج‌ شیخ‌، از ملازمان‌ وی‌ بود  (هشت سال‌ در اراک‌ و بقیه‌ را در حوزه‌ی‌ علمیه‌ی‌ قم. از دیگر اساتید دوره‌ی‌ تحصیل‌ ایشان‌، آیت‌الله حاج‌ سید محمدتقی‌ خوانساری‌ (متوفی‌ ۱۳۷۱ق) ـ که‌ پدر همسر وی‌ نیز بود ـ می‌باشد که‌ آیت‌الله اراکی‌ مباحث‌ طهارت‌ و نکاح‌ را نزد ایشان‌ فراگرفت‌  (انصاری‌ قمی‌، ۹۵).

وی‌ پس‌ از رحلت‌ آیت‌الله خوانساری‌ (۱۳۷۱ق)، به‌ درخواست‌

عده‌ی‌ زیادی‌ از فضلا و شاگردان‌ ایشان‌، بر کرسی‌ تدریس‌ تکیه‌ زد و به‌ تدریس‌ نکاح‌ و مکاسب‌ محرمه‌، بیع‌، خیارات‌، طهارت، اجاره‌ و حج‌ پرداخت‌ و بعد از ظهرها نیز در مدرسه‌ی‌ فیضیه‌، خارج‌ اصول‌ را تدریس‌ می‌کردند (همان‌، ۹۵). محل‌ تدریس‌ ایشان‌، مدرسه‌ی‌ زیر کتابخانه‌ی‌ مدرسه‌ی‌ فیضیه‌ بود  (صدرایی‌ خویی‌، ۶۸).  ایشان‌ در بیش‌ از ۳۵ سال‌ تدریس‌ مداوم‌، پیچیده‌ترین‌ مباحث‌ را با گفتاری‌ شیوا مطرح‌ کرد و یکی‌ از ویژگی‌های‌ درسی‌ ایشان‌ پرهیز از تکرار و زیاده‌‌گویی‌ بود. از آنجا که‌ ایشان‌  اعتقاد داشت‌ طلاب‌ علم‌ باید قبل‌ از حضور در درس‌ مواضعه‌ اشکال‌ را مطالعه‌ و حل‌ کرده‌ و سپس‌ در بحث‌ حاضر شوند، درس‌شان‌ برای‌ افراد مبتدی‌ و محققین‌ سودمند بود  (سلام‌،۹). وی‌ در مدت‌ تدریس‌ خود، شاگردان‌ فراوانی‌ تربیت‌ نمود که‌ می‌توان‌ به‌ شهید مهدی‌ شاه‌آبادی‌ (۱۳۰۹ـ۱۳۶۳ ش‌)، شیخ‌ محمدتقی‌ ستوده‌ (متولد ۱۳۰۰ ش‌)، شیخ‌ رضا استاد تهرانی‌ و از سال‌ ۱۳۱۶ش‌، شیخ‌ علی‌ پناه‌ اشتهاردی‌ و بسیاری‌ دیگر اشاره‌ کرد  (صدرایی‌ خویی‌، ۶۸ـ۷۳).

از جمله‌ اقدامات‌ مذهبی‌ ـ سیاسی‌ ایشان‌ همراهی‌ در تأسیس‌ حوزه‌ی‌ علمیه‌ی‌ قم‌ بود که‌ در اوضاع‌ خفقان‌ آن‌ زمان‌ انجام‌ گرفت‌   (صدرایی‌ خویی‌، ۷۷). همچنین‌ ایشان‌ پس‌ از وفات‌ آیت‌الله خوانساری‌، حدود سی‌ سال‌ (۱۳۷۷ـ ۱۳۹۹ق) نماز جمعه‌ را در مسجد امام‌ حسن‌ عسکری‌ (ع‌) قم‌ اقامه‌ نمودن‌ و حتی‌ یک‌ هفته‌ هم‌ تعطیل‌ نکرد، تا اینکه‌ به‌ علت‌ کبر سن‌ از انجام‌ آن‌ عذر خواست‌. ایشان‌ نماز جمعه‌ را واجب‌ می‌دانست‌ (اطلاعات‌، ۳)  و اهتمام‌ خاصی‌ به‌ نماز جماعت‌ داشت‌، به‌ همین‌ علت‌ نزدیک‌ به‌ ۳۵ سال‌ در مکان‌هایی‌ همچون‌ کنار مقبره‌ی‌ حاج‌ شیخ‌ عبدالکریم‌ حائری‌ (ره‌) و بقعه‌ی‌ شاه‌ عباس‌ (مسجد امام‌ خمینی‌) و مدرسه‌ی‌ فیضیه‌ به‌ اقامه‌ی‌ نماز جمعه‌ و جماعت‌ می‌پرداخت‌.

آیت‌الله اراکی به‌ صورت‌های‌ مختلف‌ با نهضت‌ اسلامی‌ مردم‌ ایران‌ همراه‌ و همگام‌ بود. بعد از آمدن‌ آیت‌الله بروجردی‌ به‌ قم‌، بارها همراه‌ آقای‌ خوانساری‌ مسئله‌ی‌ قیام‌ و مبارزه‌ علیه‌ اعمال‌ خلاف‌ شرع‌ دوره‌ی‌ پهلوی‌ دوم‌ را با آیت‌الله بروجردی‌ مطرح‌ می‌کرد (صدرایی‌ خویی‌، ۴۹).

در جریان‌ فعالیت‌ فدائیان‌ اسلام‌، به‌ علت‌ حمایت‌ آیت‌الله‌ خوانساری‌ از آنان‌، ایشان‌ هم‌ نظر مساعد داشت‌  (همان‌،۸۳). ایشان‌ همواره‌ حمایت‌ خود را از حرکت‌ امام‌ خمینی‌ اعلام‌ می‌کرد و با مقایسه‌ی‌ اقدامات‌ پهلوی‌ با اعمال‌ یزید، نهضت‌ امام‌ خمینی‌ را مشابه‌ نهضت‌ عاشورا و در جهت‌ احیای‌ دین‌ اسلام‌ می‌دانست‌ و بارها امام‌ خمینی‌ را «مجددالاسلام‌» می‌خواند (همان‌، ۸۵). درباره‌ی‌ ماده‌ی‌ حذف‌ قسم‌ به‌ قرآن‌ در لایحه‌ی‌ انجمن‌های‌ ایالتی‌ و ولایتی‌، ایشان‌ اعلامیه‌ای‌ را در تاریخ‌ ۳/۹/۱۳۴۱ صادر کرد و طی‌ آن‌، الغای‌ صریح‌ آن‌ را به علت عدم تطابق با  موازین‌ شرع‌ انور، عدم‌ رضایت‌ مردم‌ و نگرانی‌ عموم‌ مسلمین‌ از کم‌رنگ‌ شدن‌ مظاهر دینی‌ در جامعه‌ خواستار شد. (اسناد انقلاب‌ اسلامی‌، ۱/ ۴۹). با پیروزی‌ انقلاب‌ اسلامی‌ در ۱۳۵۷، در تمامی‌ مقاطع‌ از نظام‌ اسلامی‌ حمایت‌ می‌نمود و حفظ‌ نظام‌ را واجب‌ می‌دانست‌ و خود نیز در تمامی‌ صحنه‌ها حاضر بود. به‌ عنوان‌ مثال‌ در تمام‌ انتخابات‌ بعد از انقلاب‌ شرکت‌ می‌جست و حتی‌ اعلامیه‌، صادر و مردم‌ را به‌ شرکت‌ در انتخابات‌ دعوت‌ می‌کرد.

در جریان‌ جنگ‌ تحمیلی‌ نیز از رزمندگان‌ اسلام‌ حمایت‌های‌ زیادی‌ نمود. ایشان‌ معتقد بود چون‌ این‌ جنگ‌، دفاع‌ از اسلام‌ و مسلمین‌ است‌، شرکت‌ در آن‌ و تقویت‌ رزمندگان‌ واجب‌ است‌ و عنوان‌ می‌کرد که‌ هرگاه‌ اسلام‌ در خطر باشد باید تمام‌ مسلمانان‌ در مقام‌ دفاع‌ برآیند  (همان‌، ۷۸). از جمله‌ اقدامات‌ مهم‌ ایشان‌ «تأیید و تقویت‌ رهبری‌ بعد از رحلت‌ امام‌ (ره‌)» بود؛ چرا که‌ در آن‌ موقعیت‌ حساس‌ بعد از رحلت‌ امام‌ (ره‌) دشمنان‌ اسلام‌ از هر سو به‌ ایران‌ چشم‌ دوخته‌ و طعم‌ها داشتند. وی‌ در ضمن‌ پیامی‌ در ۲۰ خرداد ۱۳۶۸، رهبری‌ آیت‌الله خامنه‌ای‌ را تأیید و پشتیبانی‌ خود را از ایشان‌ اعلام‌ کرد و انتخاب‌ شایسته‌ی‌ ایشان‌ را به‌ مقام‌ رهبری‌ جمهوری‌ اسلامی‌ ایران‌، مایه‌ی‌ دلگرمی‌ و امیدواری‌ ملت‌ قهرمان‌ ایران‌ اعلام‌ نمود  (همان‌، ۸۹).  یکی‌ دیگر از اقدامات

مهم‌ ایشان‌، تنفیذ احکام‌ صادره‌ از سوی‌ حضرت‌ امام‌ خمینی‌ بود. ایشان‌ در پاسخ‌ به‌ نامه‌ی‌ جمعی‌ از نمایندگان‌ حضرت‌ امام‌، که‌ نظر ایشان‌ را راجع‌ به‌ «اجازات‌ کتبی‌ امور حسبیه‌ و اخذ وجوه‌ شرعیه‌ که‌ حضرت‌ امام‌ خمینی‌ (رضوان‌ الله تعالی‌ علیه‌) به‌ ائمه‌ی‌ محترم‌ جمعه‌ و علمای‌ مورد اعتمادشان‌ در حوزه‌ی‌ علمیه‌ی‌ قم‌ و شهرستان‌ها داده‌اند، خواستار شده‌ بودند، پاسخ‌ داد که‌ «اینجانب‌ کلیه‌ی‌ اجازات‌ کتبی‌ را که‌ حضرت‌ امام‌ به‌ نمایندگان‌ و علمای‌ مورد اعتمادشان‌ داده‌اند، به‌ همان‌ کیفیت‌ تنفیذ می‌نمایم‌»  (همان‌، ۹۱).

سرانجام‌ ایشان‌ پس‌ از یک‌ عمر زندگی‌ پربار و پربرکت‌ در راه‌ رضای‌ خدا، در اول‌ آبان‌ ماه‌ سال‌ ۱۳۷۳ ش‌ بر اثر یک‌ ضایعه‌ی‌ عروقی‌ در بیمارستان‌ بستری‌ شد و عاقبت‌ در نیمه‌شب‌ سه‌شنبه‌، ۸ آذر ۱۳۷۳/۲۵ جمادی‌الثانی‌ ۱۴۱۵ق، دار فانی‌ را وداع‌ گفت‌. پس‌ از انتقال‌ پیکر ایشان‌ از تهران‌ به‌ قم‌ و تشییع‌ آن‌، در جوار مرقد مطهر حضرت‌ فاطمه‌ معصومه‌ علیهاالسلام‌ در کنار قبور مرحوم‌ شیخ‌ عبدالکریم‌ حائری‌ و آقا سید محمد تقی‌ خوانساری‌ به‌ خاک‌ سپرده‌ شد.

آثار به‌ جای‌ مانده‌ از ایشان‌ شامل‌ دو قسمت‌ تقریرات‌ و تألیفات‌ می‌باشد. تقریرات‌ ایشان‌ عبارت‌ است‌ از: تقریر بحث‌ مرحوم‌ آیت‌الله شیخ‌ محمد سلطان‌العلما، تقریر درس‌ فقه‌ حاج‌ شیخ‌ عبدالکریم‌ حائری‌ (شامل‌ کتاب‌ الطهاره‌، رساله‌ فی‌ الاجتهاد و التقلید، رساله‌ فی‌ الولایه‌، الارث‌، نفقه‌، لازوجه‌، المکاسب‌ المحرمه‌، کتاب‌ الخیارات‌) و تقریر درس‌ فقه‌ مرحوم‌ سید محمدتقی‌ خوانساری‌ (کتاب‌ الطهاره‌). تألیفات‌ ایشان‌ عبارت‌ است‌ از: توضیح‌المسائل‌، حاشیه‌ بر دررالقوائد مرحوم‌ آیت‌الله حائری‌ ـ حاشیه‌ بر عروة‌ که‌ نتیجه‌ی‌ مباحثات‌ طولانی‌ و دقیق‌ ایشان‌ با آیت‌الله خوانساری‌ است‌ و به‌ طور مشترک‌ نوشته‌شده‌ است‌، رساله‌ی‌ استفتائات‌، شرح‌ مفصل‌ عروة‌ (باب‌ طهارة‌)، کتاب‌ النکاح‌ و الطلاق، کتاب‌ الصلاة‌، مقدمه‌ بر تفسیر «القرآن‌ و العقل‌» از استادش‌ نورالدین‌ اراکی‌ (صدرایی‌ خویی‌ ۷۵-۷۶ و نیز مطلبی‌ ۹-۱۰).

با وجود اینکه‌ ایشان‌ مجتهد بزرگی‌ بود و تعلیقه‌اش‌ بر عروة‌الوثقی‌، بیش‌ از چهل‌ سال‌ پیش‌ تدوین‌ شده‌ بود، اما از سر تقوا و تواضع‌، مرجعیت‌ را به‌ دیگران‌ واگذار می‌کرد و خود از افتادن‌ در شئون‌ مرجعیت‌ دوری‌ می‌جست‌. اما پس‌ از رحلت‌ حضرت‌ امام‌ خمینی‌ (۲۹ شوال‌ ۱۴۰۹ق)، علمای‌ بسیاری‌ از شهرها، به‌ ویژه‌ جامعه‌ی‌ مدرسین‌ حوزه‌ی‌ علمیه‌ی‌ قم‌، مقلدان‌ حضرت‌ امام‌ (ره‌) را به‌ یکی‌ از آیات‌ عظام‌ گلپایگانی‌ و اراکی‌ ارجاع‌ دادند. پس‌ از درگذشت‌ حضرات‌ آیات‌ عظام‌ آقای‌ خویی‌ (صفر ۱۴۱۲ق) و آقای‌ گلپایگانی‌ (جمادی‌ الثانی‌ ۱۴۱۴ق) بنا بر اطلاعیه‌ی‌ جامعه‌ی‌ مدرسین‌ حوزه‌ی‌ علمیه‌ی‌ قم‌، مرجعیت‌ تقلید در حضرت‌ ایشان‌ متعین‌ گشت‌ (انصاری‌ قمی‌، ۹۶).

منابع‌

۱٫  اسناد انقلاب‌ اسلامی‌، ج‌ اول‌، تهران، مرکز اسناد انقلاب‌ اسلامی‌، ۱۳۷۴

۲٫ انصاری‌ قمی‌، ناصرالدین‌، « شیخ‌ الفقها و المجتهدین‌ آیت‌الله العظمی‌ شیخ‌ محمدعلی‌ اراکی‌ »، مسجد، ش‌ ۱۷، آذر و دی‌ ۱۳۷۳

۳٫ روزنامه‌ی‌  اطلاعات‌، ش‌ ۲۰۳۵۹، پنجشنبه‌ ۱۰ آذر ۱۳۷۳

۴٫ روزنامه‌ی‌  رسالت‌، ش‌ ۲۵۷۸، پنجشنبه‌، ۱۰ آذر ۱۳۷۳

۵٫ روزنامه‌ی‌  سلام‌، ش‌ ۱۰۲۸، چهارشنبه‌، ۱۶ آذر ۱۳۷۳

۶٫ صدرایی‌ خویی‌، علی‌،  آیت‌الله اراکی‌ (یک‌ قرن‌ وارستگی‌)، باهمکاری‌ ابوالفضل‌ حافظیان‌، تهران، مرکز چاپ‌ و نشر سازمان‌ تبلیغات‌ اسلامی‌، ۱۳۷۴

۷٫ مطلبی‌، ابوالحسن‌،  شرح‌ حال‌ آیت‌الله العظمی‌ اراکی‌ (ره‌)، قم، مؤسسه‌ی‌ در راه‌ حق‌، بی‌تا

/علی‌رضا کاهه‌/




 
تصاویر کمتر دیده شده از آیت‌الله اراکی
دیدار آیت‌الله العظمی اراکی با امام خمینی(ره) در جماران سال 1360
 
تصاویر کمتر دیده شده از آیت‌الله اراکی
دیدار رهبر انقلاب با آیت‌الله العظمی اراکی در قم سال 1371

 تصاویر کمتر دیده شده از آیت‌الله اراکی
دیدار آیت الله العظمی بهجت با آیت‌الله العظمی اراکی (سمت چپ: آیت‌الله محمد باقر خوانساری)

تصاویر کمتر دیده شده از آیت‌الله اراکی
آیت‌الله العظمی اراکی به همراه آیت‌الله العظمی گلپایگانی در مراسم غبارروبی مضجع شریف رضوی  

 تصاویر کمتر دیده شده از آیت‌الله اراکی
اقامه نماز جمعه به اقامت آیت‌الله العظمی اراکی در حرم مطهر حضرت معصومه(س)
 
تصاویر کمتر دیده شده از آیت‌الله اراکی
آیت‌الله العظمی اراکی به همراه فرزندش در بازگشت از سفر حج

تصاویر کمتر دیده شده از آیت‌الله اراکی
الله العظمی اراکی در کنار نوادگانش

تصاویر کمتر دیده شده از آیت‌الله اراکی
حضور مراجع تقلید در مراسم تشییع آیت الله اراکی

تصاویر کمتر دیده شده از آیت‌الله اراکی 

رهبر معظم انقلاب در مراسم ختم آیت‌الله العظمی اراکی

تصاویر کمتر دیده شده از آیت‌الله اراکی
کتابخانه شخصی آیت‌الله العظمی اراکی

تصاویر کمتر دیده شده از آیت‌الله اراکی
نمایی از بیت آیت‌الله العظمی اراکی



محمد
جمعه بیست و هشتم فروردین 1394 10:42 ب.ظ
خدا رحمت كند آقا را، ایشان نمونه ای از پاكترین های علما وشیعه بودند...
پاسخ ع.ا نصر : الهی آمین.بله همین گونه است که فرمودید
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


ساخت وبلاگ در میهن بلاگ

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | ساخت وبلاگ صوتی صدالاگ | سوال و جواب و پاسخ | رسانه فروردین، تبلیغات اینترنتی، رپرتاژ، بنر، سئو | Buy Website Traffic