شمرون ، شمیران و معرفی محله های شمیران،مذهبی ، علمی ، پزشکی ، آموزشی ، کامپیوتر

حاج شیخ عبدالكریم حائری یزدی

نویسنده :ع.ا نصر
تاریخ:دوشنبه یکم مهر 1392-06:58 ق.ظ

سال روز درگذشت آیت الله العظمی حاج شیخ عبدالكریم حائری یزدی موسس حوزه علمیه قم(1355ق)

دوران کودکی

حاج شیخ عبدالكریم حائری یزدی در سال1276ه.ق مطابق 1239 ه.ش در روستای مهرجرد واقع در60 كیلومتری شهر یزد، از توابع میبد یزد متولد شد.  در میان پدرانش كسی روحانی نبوده و پدرش محمدجعفر، انسانی عادی بود كه با كرباس فروشی و خرید و فروش گوسفند و گاهی با كشاورزی روزگار میگذرانید. میرابوجعفر، شوهر خاله عبدالكریم، مشوق اصلی او برای تحصیل علم بود؛ زیرا در سفری كه به مهرجرد نمود، متوجه استعداد علمی غیرمتعارف ایشان گردید و لذا عبدالكریم را برای ادامة تحصیل با خود به اردكان برد. او روزها به مكتب میرفت و خواندن و نوشتن میآموخت. شش ساله بود كه پدرش را از دست داد. جهت ادامه تحصیل به یزد رفت و در مدرسه علمیه خان، سكنی گزید و نزد حضرات آیات میرسید، علی مدرس یزدی، سید یحیی موسوی، سیدحسین وامق و سیدحسین سلطانالعلماء به فراگیری ادبیات و فقه و اصول پرداخت.

دوران تحصیل

بعد از تكمیل مقدمات تحصیل، در سال 1298 ه.ق به عشق امام حسین(ع) و آیتالله فاضل اردكانی  به همراه مادرش وارد كربلا شد و طی دو سال كه در كربلا بود، شرح لمعه و قوانین را نزد علامه فاضل اردكانی آموخت. مدتی نیز از حوزه درس آیتالله شیخعلی بفرویی یزدی بهره برد. سپس به سامرا رفت، سامرا در آن زمان، مركز بزرگ علمی شیعه بود كه توسط میرزای شیرازی تأسیس شده بود و از آن جهت كه پس از فوت میرزای شیرازی بیم تعطیلی آن حوزه میرفت، از مدرسان نجف و كربلا درخواست كردند به سامرا مهاجرت كنند و شیخعبدالكریم نیز به توصیه استادش، فاضل اردكانی، عازم سامرا گردید.

ایشان13سال در سامرا بود و نزد اساتیدی چون میرزا محمدحسن شیرازی، میرزامحمدتقی شیرازی، شیخ فضلالله نوری و سیدمحمدبن المیرقاسم طباطبایی فشاركی اصفهانی فراگرفت. پس از وفات میرزای بزرگ شیرازی به همراه استاد خود سید محمد فشاركی به نجف رفت و با شركت در درس آیات عظام: آخوند خراسانی، سید محمد كاظم طباطبایی یزدی و شیخالشریعه اصفهانی به تكمیل مبانی فقهی پرداخت و به درجة عالی اجتهاد نائل آمد.

در زمان مرجعیت آخوند خراسانی به كربلا بازگشت و 16سال به تربیت طلاب علوم دینی پرداخت و از همین روی به حائری ملقب گردید؛ چرا كه به كربلا حائر گویند.

سفر به اراک

 در سال1332ه.ق به دعوت حاج آقا اسماعیل، فرزند حاج آقا محسن اراكی به اراك آمد. در طول 8 سال كه در اراك بود، حوزه علمیه ممتازی دایر كرد؛ به طوری كه جمعی از طلاب و فضلای شهرهای دیگر نیز رهسپار اراك شدند. پس از پنج سال اقامت در اراك، وقتی به زیارت امام رضا(ع) مشرف شدند در بازگشت، چند روزی را در قم به سر بردند و این امر، باعث آشنایی علمای قم با ایشان شد. حضرت شیخ چند شبی را در كنار حرم حضرت معصومه(س) گذرانده و اوضاع مدارس دینی را از نزدیك مشاهده نمود. او مدرسه فیضیه را دید كه حجره‏های پرغوغای دیروزش اكنون خالی از همهمه محصلین علوم دینی شده و بر قفسه های كتاب گرد فراموشی نشسته بود. انگار هیچگاه زمزمه دانش پژوهان اسلامی در فضای قم طنین انداز نبوده است! و شخصیت های بزرگی چون فیض كاشانی و صدرالدین شیرازی در آن جلسات پرشكوه عرفان و تفسیر و فلسفه تشكیل نداده اند. همچنین مدرسه بزرگ " دارالشفاء" را دید كه سالن‏های درس و بحث آن اكنون محل اسكان فقرای شهر و یا زائرین حرم مطهر حضرت معصومه(س) شده بودند و بعضاً كسبه اطراف حرم از حجره‏هایش به عنوان انبار اجناس استفاده می كردند. و از همه غمناك تر حال و روز طلاب جوانی بود كه به خاطر عدم وجود استادان متبحر و چیره دست به فقدان نظم با چهره‏های افسرده، عمر خود را به بیهودگی می گذرانیدند، و در آن حجره های تاریك و غبار گرفته با مباحثات سطحی، روزگار سپری می كردند.

سفر به قم و تاسیس حوزه

شیخ عبدالكریم در سال1340 ه.ق به قصد زیارت حضرت معصومه(س) به قم رفت و در آنجا با پافشاری و اصرار شدید علما و مدرسان قم، كه مقام برجسته علمی و حسن تدبیر او را به خوبی شناخته بودند، از جمله مرحوم آیتالله بافقی كه ایشان را به اخبار منقول از امامان مبنی بر اینكه، در آخرالزمان علم از قم به عالم افاضه خواهد شد ، تذكر دادند، روبهرو شد و شیخ عبدالكریم نیز موافقت كردند و تا آخر عمر در قم ماند و حوزه علمیه مهمی را در این دیار، بنیان نهاد كه او را پس از آن "مؤسس" یا "مجدد" حوزه علمیه لقب دادند.

اندیشه تأسیس حوزه علمیه قم ریشه در روایات امامان معصوم به ویژه امام صادق(ع) داشت و در طول قرن‏ها، این نویدِ امامان بزرگوار شیعه بود كه همواره زبان به زبان نقل می‏شد و در ذهن شیعیان جای می‏گرفت. تا این‏كه در فروردین 1301 ش در جلسه‏ای كه علمای قم و آیت‏اللَّه حائری یزدی، در آن شركت داشتند، گفتگو پیرامون تأسیس این حوزه شكلی جدی به خود گرفت. پس از تفأل به قرآن، سرانجام با حمایت علما، كسبه و مردم، حوزه علمیه قم به دست توانای مرجع بزرگوار تقلید، حضرت آیت‏اللَّه العظمی حاج شیخ عبدالكریم حائری یزدی در سوم فروردین 1301 ش  (1341 ق) تأسیس شد. شكوه و عظمت حوزه علمیه قم از آغاز تا به امروز، هر سال چشمگیرتر از گذشته در عرصه‏های مختلف نمود داشته است و پرتو آثار وجودش، افق‏های جدیدی از دورترین نقاط این عالم را در نوردیده است. این حوزه باشكوه، گذشته از این كه بزرگ‏ترین دانشگاه علوم اسلامی است، در رشته‏های فقه، اصول، حقوق، عرفان، فلسفه، اقتصاد، تفسیر، كلام و... پاسخگوی نیازهای اجتماعی، فرهنگی و فكری جامعه نیز بوده و هست. حوزه علمیه قم در طول عمر با بركت خود، صدها عالم، فقیه، مفسّر، اصولی و محقق و مؤلف را در خود پرورش داده و همچون چشمه‏ای روحانی، تشنگان علم و حقیقت را سیراب می‏سازد.

 و با گامهای بزرگی که ایشان بر داشت این حوزه بتدریج رشد کرد و در ردیف بزرگترین حوزه های علمیه جهان تشیع در آمد. اساسی ترین گام آیة الله حائری پس از تاسیس حوزه ، تعمیر مدراس دینی و تغییر روشن آموزشی بود که تحولی عظیم را در آنها به وجود آورد. و دوران نابسامان حوزه علمیه قم که پس از میرزای قمی وضع رقت باری یافته بود، پایان گرفت . ابتکار آیة الله حائری پس از توجه دادن محصلان علوم دینی به ژرف نگری در درس و بحث علمی گزینش "هیات ممتحنه" برای گرفتن امتحان از دروس حوزوی بود که امروز چنین روشی در آموزش و پروش ‍ همه کشورها از ضروریات کار محسوب می شود.

ایشان پس از فوت مراجع تقلید عراق، مرجعیت مطلق شیعیان ایران و برخی كشورها را برعهده گرفت. چندی بعد از تأسیس حوزه، علمای دیگری چون آیات عظام: سیدابوالحسن اصفهانی، میرزامحمدحسین نائینی، سیدعلی شهرستانی و سیدعبدالحسین حجت كه از مراجع تقلید و مدرسان بزرگ نجف به شمار میآمدند، در پی فشارهای حكومت عراق به ایران هجرت كردند و با برپایی مجالس تدریس فقه و اصول، در تقویت حوزه علمیه و آیت الله حائری كوشیدند.

 خصوصیات اخلاقی

 آیت الله حاج شیخ عبدالكریم حائری، فقیهی برجسته، مرجع و زعیمی بزرگ، محققی ژرف اندیش و عالمی وارسته و پرهیزگار و صاحب كرامت، امین و مورد وثوق بود و زهد و ساده زیستی، تواضع، صبر و بردباری، شجاعت، ثبات قدم، اخلاق و برخورد نیكو، عدالت و احتیاط شدید در بیتالمال جنبهای از خصوصیات اخلاقی ایشان بود. همواره متبسم بود و به نیازهای مردم به ویژه فقرا توجه ویژهای داشت و از هرگونه خودخواهی و تنگنظری احتراز می نمود و امور را با تدبیر و سعة صدر و بلندنظری حل میكرد. آیت الله زنجانی مینویسد: "آیت الله حائری در حدت ذهن و كثرت علم و دقت نظر و قوة فكر و حس تقریر كم نظیر بود." و نیز آیت الله شیخ عبدالحسین غروی تبریزی از شاگردان شیخ میگوید:"مرحوم آیتالله حائری خصایص برجستهای داشت و واقعا مهذب و پیراسته بود. ایشان واقعا حب جاه را از وجودش ریشهكن كرده بود."

ایشان نسبت به صرف وجوهات شرعیه در مخارج خانوادگی، به شدت احتیاط داشت تا جایی كه روز رحلت شیخ عبدالكریم، خانواده ایشان در مضیقه بودند و امام خمینی(ره) عصر13خرداد42 در مدرسه فیضیه در پاسخ به یاوهگویی شاه فرمودند: "... مایی كه وقتی مرحوم حاج عبدالكریم حائریمان از دنیا میرود، آقازادههاشان همان شب شام ندارند، مفت خوریم یا آنانكه بانكهای خارجی را پر كردهاند و باز دست از سر ملت برنمیدارند؟"

ایشان اظهار علاقه شدید به ساحت مقدس ائمه اطهار(ع) به خصوص امام حسین بن علی‏(ع) داشتهاند به طوری كه بنابر درخواست ایشان، حاج شیخ ابراهیم صاحبالزمان تبریزی همه روز پیش از شروع درس معظم له چند دقیقهای ذكر مصیبتی می‏کرده است. و به طور كلی در برپایی مراسم سوگواری جدیت داشت. حضرت شیخ احاطه خاصی بر مجالس عزاداری و گویندگان مذهبی و مطالب گفته شده در این مورد داشتهاند و هدف ایشان این بود كه در این مجالس كه منشأ تربیت نفوس است، از هرگونه جعل و دروغ و خلاف و مبالغهگویی منزه و به‏دور باشد.

آثار علمی

حاج شیخ عبدالكریم حائری با پیروی از شیوه پژوهشی شیخ اعظم انصاری با ژرف اندیشی به تنقیح فقه و اصول و بحثهای اجتهادی و تحكیم قوانین پرداخت و به تدوین بسیاری از مباحث استدلالی پرداخت.

 و در این راستا به تألیف كتبی پرداخت كه عبارتند از: كتاب الصلاه، دررالفوائد مشهور به دررالاصول شامل مباحث اصول فقه غیر از اجتهاد و تقلید در دو جلد، تقریرات درسهای استادش مرحوم فشاركی، كتاب الرضاع، كتاب المواریث، كتاب النكاح، رساله عملیه به فارسی و عربی، حاشیة عروهالوثقی آیتالله سیدمحمد كاظم طباطبایی یزدی و حاشیه بر انیس التجار، ملامهدی نراقی است.

البته یكی از مهم ترین خدمات علمی حضرت آیت الله العظمی شیخ عبدالکریم حائری، تربیت شاگردانی والامقام در عرصه علوم دینی است كه برخی از آنان عبارتند از: امام خمینی، آیت‌الله محمدرضا گلپایگانی، آیت‌الله شهاب‌الدین مرعشی، آیت‌الله میرزا هاشم آملی، آیت‌الله سیدمحمدكاظم شریعتمداری، آیت‌الله سیدصدرالدین صدر، آیت‌الله سیدمحمد حجت، آیت‌الله سیدمحمد تقی خوانساری، آیت‌الله میرزامهدی بروجردی، آیت‌الله محمد ثقفی، آیت‌الله محمدعلی اراكی، آیت‌الله محمود طالقانی، آیت‌الله سیدمحمد محقق داماد یزدی، آیت‌الله سیدمهدی انگجی، آیت‌الله روح‌الله كمالوند، آیت‌الله سیدعلی یثربی، آیت‌الله سیداحمد لواسانی، آیت‌الله ابوالحسن رفیعی قزوینی و... .

آثار فرهنگی - اجتماعی

حضرت شیخ، در عصری زندگی می كرد كه به جهت حاكمیت ظلم، عدالت اجتماعی در جامعه آرزویی دست نیافتنی می نمود. در كوچه و بازار و معابر عمومی شهر، خصوصاً اطراف حرم حضرت معصومه (س) وجود فقرا و تهیدستان كه به تكدی، روزگار می گذراندند، چهره كریهی به این شهر مقدس داده بود. او از این وضع نابسامان رنجیده خاطر بود و در پی چاره می گشت. لاجرم محلی را به نام" خانه فقرا" اختصاص داد و مستمندان شهر را در آن مكان گرد آورد. و بدین ترتیب صدقات و كمك های مالی مردم خیر و نیك اندیش را در مسیری صحیح، صرف اداره امور آنان كرد.

همچنین، به دلیل بی كفایتی حاكمان این مرز و بوم به ویژه شاهان قاجار، مردم قم همانند مردم بسیاری از شهرهای ایران از داشتن چنین مراكزی محروم بودند. تا این كه این مشكل نیز به دست پرتوان آیة الله حائری برطرف گردید، یكی از مؤمنین قم به نام سید محمد فاطمی كه تنها وارثش را از دست داده بود اموال خود را به شیخ واگذار می‏كند.  و بدین ترتیب بیمارستانی به نام "فاطمی" با پیشنهاد و مساعدت حضرت آیت الله احداث می گردد. بعدها حضرت شیخ با وجوهی كه از شخص مؤمن دیگری به نام " سهام الدوله" به ارث مانده بود، این بیمارستان را گسترش داده و خلأ بزرگ درمانی و بهداشتی مردم قم را با این بیمارستان پر می كند.

از خدمات دیگر ایشان می توان انتقال قبرستان قم را به خارج از شهر نام برد. در آن روزها قبرستان بزرگ قم در جوار در شمالی حرم حضرت معصومه (س) قرار داشت و چهره زشتی به بافت قدیمی شهر داده بود. شهری كه پذیرای زائران اهل بیت و محل درس و بحث طلاب علوم دینی بشمار می رفت، به صورت قبرستانی بزرگ به نظر می آمد - كه این امر موجب هتك حرمت به مقبره بزرگان از علما- تلقی می شد. حضرت شیخ در این جهت نیز گام ارزشمندی برداشت؛ در آن سوی رودخانه كه آن روزها خارج از شهر محسوب می شد زمین وسیعی را خریداری كرد و آن را به عنوان قبرستان عمومی شهر وقف نمود، كه این قبرستان قدیمی هم اكنون به قبرستان"نو" معروف است.

وفات

سرانجام حضرت آیت الله العظمی شیخ عبدالکریم حائری یزدی، در 17 ذیقعده سال1355 قمری، مطابق با10 بهمن سال 1315شمسی در سن 79 سالگی دار فانی را وداع گفت.

به دستور رضاخان برگزاری مجالس سوگواری و عزاداری حتی برای سیدالشهدا(ع) در شهرهای ایران ممنوع شده بود. در این میان، شهر قم از حساسیت ویژه‏ای- نزد حكومت- برخوردار بود. كوچه ها و خیابان های قم از مأمورین مسلح پر شده بود و از در و دیوار شهر وحشت می بارید. اما در آن روز وقتی خبر رحلت مرجع پرتلاش و عالیقدر تشیع در شهر پیچید، با همه این محدودیت ها و خفقانی كه در شهر حاكم بود، حكومت نتوانست از تجمع شیفتگان مرجعیت جلوگیری كند. و دوستداران مرحوم آیت الله العظمی حائری یزدی در حالی  كه سیاهپوش به سر و سینه می‏زدند در میان خطرات، به خیابان‏ها ریخته و به پاس قدردانی از عظمت علمی و معنوی و خدمات ارزنده این انسان وارسته، یكی از با شكوهترین تشییع‏ها را به نمایش گذاشتند. و در نهایت با اقامه نماز توسط آیتالله سید فخرالدین قمی در جوار حضرت معصومه(س) در مسجد بالاسر به خاك سپرده شد.

منابع

اثرآفرینان

گلشن ابرار

ریحانة الادب

آیت الله مؤسس

گنجینه دانشمندان

فقهای نامدار شیعه

دائرة المعارف تشیع

خورشید حوزه‏های علمیه
 
تحقیق و گردآوری: سید محمد ناظم‏زاده قمی
 
پایگاه خبری تحلیلی اهل بیت علیهم السلام (ابنا)



BHW
جمعه یازدهم فروردین 1396 09:46 ق.ظ
I visited various sites except the audio quality for audio songs existing at
this web site is actually fabulous.
هادی
سه شنبه دوم مهر 1392 08:57 ب.ظ
با سلام
به روزم
خوشحال میشم تشریف بیارید و بنده رو از نظرات خوبتون بهره مند کنید
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


ساخت وبلاگ در میهن بلاگ

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | اخبار کامپیوتر، فناوری اطلاعات و سلامتی مجله علم و فن | ساخت وبلاگ صوتی صدالاگ | سوال و جواب و پاسخ | رسانه فروردین، تبلیغات اینترنتی، رپرتاژ، بنر، سئو