تبلیغات
بچه شمرون - امامزاده صالح تجریش

شمیران ، تاریخ و محله های شمیران - مذهبی ـ علمی - پزشکی - آموزشی - کامپیوتر - خاطرات و علوم و ریاضی دبستان

امامزاده صالح تجریش

تاریخ:سه شنبه هفتم خرداد 1392-05:54 ب.ظ

بارگاه امامزاده صالح میان 330 زیازتگاه تهران، جزء چند امامزاده ای است که همواره بیشترین زائر را به درگاه خود می خواند. این بارگاه مقدس مدفن ذریه پاک رسول الله حضرت صالح ابن موسی الکاظم علیه السلام است که بنا بر قول مشهور و با استناد به کتب "ریاض الانساب" ، "کنز الانساب" ، "ناسخ التواریخ" ، "حیاه الامام موسی بن جعفر" و بسیاری دیگر از کتب تاریخی، فرزند بلافصل امام هفتم شیعیان حضرت امام موسی الکاظم علیه السلام و برادر امام علی ابن موسی الرضاء علیه السلام به شمار می رود.

امام زاده صالح از جمله سادات عالی رتبه و از امام زادگان صحیح النسبی است که بعد از شنیدن خبر ولیعهدی امام رضا علیه السلام و در اواخر قرن دوم از عراق به سمت ایران کوچ می کند و از سمت «کَره رود » رو به ولایت شمیران نهاد و چون به موضع تجریش رسید در باغ گلشن زیر درخت چنار بزرگی نزدیک چشمه ساری ایشان را به شهادت رساندند. پیکر پاکش در قریه تجریش و کنار همان چنار کهنسال به خاک سپرده شد.

امام‌زاده صالح آن گونه که از کتیبه بالای سردر صحن بر می آید، از پسران حضرت موسی بن جعفر و برادر امام هشتم (ع‌) است‌. 
    بنای بقعه اصلی شامل ساختمان چهارگوش بزرگ و مستحکمی با دیوارهای قطور است که فضای درونی آن تقریباً ۶/۵ مترمربع مساحت دارد. وضع طاق نماها و معماری ساختمان و پوشش آن از معماری بناهای قرن هفتم و هشتم هجری است‌. 
    ایوان ورودی و رواق در سمت شمال حرم واقع است و بالای حرم در رواق، لوح مستطیل خشتی کاشی کاری شده است که تاریخ ۱۲۱۰ هجری قمری، را برخود دارد و نام فتح‌علی شاه بر آن حک شده است‌. هلاکو میرزا فرزند فتح‌علی‌شاه قاجار در سال ۱۲۱۰ ه.ق، بانی تعمیرات و تزئینات آن شد. 
    گنبد کاشی کاری شده بقعه در سال ۱۳۳۸ ، در آخرین سال عمر مرحوم حسن فداکار با هزینه شخصی تعمیر و کاشی کاری مجدد شد. 

 

عکسهای امامزاده صالح  به ترتیب قدمت و در زیز عکس قدیمی از چنار امامزاده

گنبد کاشی کاری شده بقعه در سال ۱۳۳۸ ، در آخرین سال عمر مرحوم حسن فداکار با هزینه شخصی تعمیر و کاشی کاری مجدد شد. 

 صحن و حیاط این بقعه گورستان عمومی بود و در بیست سال اخیر اثر گورها را از بین برده‌اند و فقط تعداد محدودی از سنگ قبرها را باقی گذاشته‌اند. ازجمله سنگ قبر محمدولی خان تنکابنی (سپهسالار اعظم). گفته می‌شود که سر این امامزاده در این آرامگاه مدفون است و بدن وی نیز در آرامگاهی با نام مشابه (واقع در میدان عالی قاپو اردبیل) آرمیده‌است.
    محوطه امام‌زاده صالح پیش از تغییر فضای خیابانی تجریش محوطه‌ای کاملاً محصور شده همچون، دیگر زیارتگاه‌های ایران بود که چنار قطوری که به ثیت میراث فرهنگی نیز رسیده بود در میان حیاط آن جلوه خاصی داشت‌. راه ورودی زیارتگاه از بازار امکان پذیر بود. 

 

یادش بخیر در محوطه شمالی غربی حیاط امامزاده صالح(ع) تجریش درخت چنار بزرگی بود که در بخش شمالی اش خالی شده و دکه کفاشی بود. کمی پائین تر  در جایی که امروزه درب اصلی حرم است درخت بزرگ زبان گنجشکی هم بود که در زیرش قهوه خانه ای وجود داشت.
بعد ها که اداره اوقاف امامزاده را به کنترل خود در آورد  قهوه خانه و درخت زبان گنجشک را برچیدند و چنار معروف را کوچک کردند ومحوطه امامزاده را درست کردند. پس از سیل اوایل انقلاب کلاً محوطه امامزاده را به صورت فعلی در آوردند. 

در این عکس چنار و بخشی از قهوه خانه و جوی قنات آن پیداست . و در ضلع شرقی این حوض و بالای سکو در مخوطه پشت سر مردی که لب خوض نشسته است محل کبوتران بود و مردم از درب کوچکی که در همین بخش شرقی قرار داشت از جند مغازه بیرون درب گندم و ارزن می خریدند و به کبوتران می دادند. یاد دوستان آن روزها بخیر.!  

در عکس زیرین باقی مانده چنار پس از انقلاب و قبل از سیل تجریش می باشد

.

جهت دیدن عکس های تجریش قدیم و سیل بر روی  جمله زیر کلیک کنید

عکس های تجریش قدیم و سیل معروف تجریش

    پس از  سیل تجریش وتغییر شکل میدان سر پل تجریش و ایجاد فضاهای جدید، زیارتگاه از حصار دیوارها درآمدحرم امام زاده دارای سه ورودی است. ورودی اول در سمت میدان تجریش، ورودی دوم در سمت بازار و ورودی سوم نیز در قسمت شرقی قرار دارد. هر روزه زائران بسیاری برای زیارت این امام زاده بزرگوار به تجریش می آیند. و درخت چنار آن نیز قطع شد. در حال  حاضر، محوطه بارگاه گنبد را نوسازی کرده اند ودر سال های گذشته پنج شهید گمنام در حیاط امام زاده صالح (ع) به خاک سپرده و زیارتگاه عاشقان شهادت شدند. پیکر شهید راه علم و پیشرفت دکتر مجید شهریاری که توسط تروریست ها به شهادت رسید نیز در کنار این شهدا آرمیده است. بسیاری از مردم بعد از زیارت امام زاده به مزار این شهید ادای احترام می کنند.



 بقعه و بارگاه به روایت تاریخ

 بارگاه منور حضرت صالح ابن موسی الکاظم علیه السلام یکی از پر جاذبه ترین اماکن مذهبی و یکی از با شکوه ترین امامزاده‌های ایران است که مشتاقان اهل بیت عصمت و طهارت از اقصی نقاط ایران و خارج از ایران به زیارتشان می‌شتابند.

می گویند درگذشته های دور به دلیل عدم دسترسی به وسیله نقلیه و صعب العبور بودن تجریش در زمستان، زایران با خود نمک می آوردند و در مسیر می پاشیدند تا راه را برای دیگر زایران باز کنند و از آن تاریخ به بعد، نمک هم جزو نذریات این بقعه شد و زایرانی که استطاعت مالی ندارند، نیازمند این نمک های نذری هستند و آنها را می گیرند و خود به کار می برند یا به فروش می رسانند.

بنای اولیه و اصلی بقعه و بارگاه سده پنجم هجری ساخته شده است،‌ که در جریان حملات مغول به ری، حدود سال 617 هجری ویران و مجدداً در سال 700 هجری، غازان خان آن را احیاء و بازسازی می کند. بعد از زمان ایلخانیان و در دوره صفویه و قاجاریه نیز بخش هایی به اصل بقعه افزوده شد.

مرحوم مصطفوی می نویسد: این بنای چهارگوش بزرگ و محکم تصور می رود مربوط به قرن هفتم هجری یا هشتم باشد. و در کنار آن درخت چنار کهنسال در آبادی بزرگ تجریش واقع می باشد. هلاکو میرزا فرزند فتحعلی شاه قاجار در سال 1210 بانی تعمیرات و تزئینات آن شده، نقاشی های آن را انجام داده است. طبق کتیبه موجود در بنا مدفن صالح برادر امام هشتم می باشد. در سال 1323 خورشیدی مرحوم حسن فداکار بانی تغییرات و نصب کاشی مجدد در گنبد آن شد.

مدخل ورودی کنونی نیز از خیرات اوست چرا که قبل از آن در ورودی از طرف غرب امام زاده باز می شد که به سمت شمال انتقال داده شد و همچنین ایوان و رواقی نیز در همین بخش شمالی در سال های گذشته افزوده شده است. در داخل حرم وسیع امام زاده، صندوقی چوبین وجود دارد که متعلق به دوران صفویه یا افشاریه است و بسیار جلب توجه می کند. ضریح نیز تماما از نقره است که از وقفیات مرحوم آقامیرزاسعیدخان، وزیر امور خارجه دوران قاجار است.

بعد از انقلاب اسلامی، گنبد بزرگتری ساخته شد که روی گنبد بالای حرم نصب شده و نیز دو گلدسته از دهه 80 به بعد به صحن اضافه شده است.

محوطه امام‌زاده صالح پیش از تغییر فضای خیابانی تجریش محوطه‌ای کاملاً محصور شده همچون، دیگر زیارتگاه‌های ایران بود که چنار قطوری که به ثیت میراث فرهنگی نیز رسیده بود در میان حیاط آن جلوه خاصی داشت‌. راه ورودی زیارتگاه از بازار امکان پذیر بود. 

پس از تغییر شکل میدان تجریش و ایجاد فضاهای جدید، زیارتگاه از حصار دیوارها درآمد و درخت چنار آن نیز قطع شد. در حال حاضر، امامزاده صالح با نرده‌های آهنی که راه ورودی به محوطه آن است و وقوع آن در کنار میدان تره بار و میوه و ترمینال اتوبوس‌ها و مینی‌بوس‌ها جلوه گذشته خود را ندارد.

مدفونین در جوار امامزاده

این امام زاده آرامگاه بسیاری از افراد عمومی و رجال سیاسی و درباری دوران قاجار بوده است. در این آرامگاه بیش از 150 نفر دفن شده اند که بسیاری از آنها افراد مشهور و معروفی بوده اند از جمله می توان به میرزانصرالله خان نائینی ملقب به مشیرالدوله اشاره کرد که فرمان مشروطیت توسط وی به ملت ابلاغ شد. وی در سال 1325 هـ.ق درگذشت و در کنار صحن امام زاده دفن شد. همچنین محمدولی خان تنکابنی ملقب به سپهسالار نیز در این قبرستان آرمیده است.

 نذر و نیاز در امامزاده

از شاخصه های این امامزاده تجریش نشین، ورودی زایران دختران جوان است که برای طلب حاجت شان، نان، پنیر، سبزی، خرما یا نمک نذر امام زاده می کنند. اما نذر نمک داستان جالبی دارد. می گویند در گذشته های دور به دلیل عدم دسترسی به وسیله نقلیه و صعب العبور بودن تجریش در زمستان، زایران با خود نمک می آوردند و در مسیر می پاشیدند تا راه را برای دیگر زایران باز کنند و از آن تاریخ به بعد، نمک هم جزو نذریات این بقعه شد و زایرانی که استطاعت مالی ندارند، نیازمند این نمک های نذری هستند و آنها را می گیرند و خود به کار می برند یا به فروش می رسانند.


وقتی اشک ها مشکل گشا می شوند

حسن حبیبی درکه ای که از قدیمی های شمیران است و خانواده اش نسل در نسل اهل شمیران بوده اند ارادت خاصی به صالح ابن موسی الکاظم علیه السلام دارد و معتقد است: مهرنوکری آقا به پیشانی اش زده شده .

حبیبی که از کودکی به آستان مقدس امامزاده صالح می آمده کرامات بیشماری از ایشان دیده است، اما موردی که هنوز هم با یادآوری آن اشک هایش سرازیر می شود مربوط به مشکلی است که چندین سال قبل برایش پیش آمد. او می گوید:

مشکلی مالی شدیدی پیدا کرده بودم و آه در بساط نداشتم از طرفی هم بدهکار بودم و باید بدهی ام را می پرداختم، چند بار از طلبکارم مهلت گرفتم و باز پول جور نشد. تا این که یک روز چهارشنبه به طلبکارم قول دادم شنبه صبح اول وقت پول را پرداخت کنم، تا روز جمعه هیچ خبری نشد، من بلند شدم لباس پوشیدم و به خانمم گفتم که می روم زیارت، وقتی از خانه بیرون می آمدم فقط 470تومان پول داشتم با دل شکسته ولی امیدوار به حرم حضرت صالح ابن موسی الکاظم علیه السلام آمدم.

حدود اذان ظهر بود که رسیدم. نماز خواندم و بعد هم نماز حضرت موسی ابن جعفر علیهماالسلام را خواندم و با زبان خودمانی شروع کردم به راز و نیاز، و مشکلم را گفتم و به آقا عرض کردم که برای شنبه صبح اول وقت قول داده ام، شما به من کمک کن که مشکلم حل شود و بتوانم سر قولم بمانم .

وقتی از حرم می آمدم بیرون بسیار سبک شده بودم و آرامش عجیبی داشتم. به خانه آمدم و ساعت 12شب یکی از آشنایانی که من به هیچ عنوان مشکل مالی ام را با او در میان نگذاشته بودم، تلفن کرد و گفت: شما پول احتیاج داشتی چرا به من نگفتی؟ من یک مبلغی پول دارم اگر بیشتر لازم داری بگو .

وقتی این خبر را به من داد خیلی منقلب شدم، گفتم: آقاجان ما از کرم شما خیلی شنیده ایم، خیلی دیده ایم، و حالا هم با تمام وجودحس کردیم. من به شما گفتم شنبه اول وقت و شما در اولین ساعات صبح شنبه پول را به من رساندید.

حبیبی در حالی که اشک می ریخت گفت: افتخار بالاتر از این می شود که اربابی صدای نوکرش را بشنود.

حدود سال 60 چند وقتی بود که قسمت نشده بود بروم مشهد زیارت آقا علی ابن موسی الرضا، مغازه یکی از دوستانم بودم ،پیرمردی آمد آنجا و من این مسئله را عنوان کردم، پیرمرد گفت: سوار ماشین شو، برو تجریش و آن جا به آقا صالح ابن موسی  بگو که از برادرشان بخواهند تو را بطلبد. بنده هم همان کار را کردم و آمدم پابوس امامزاده صالح . آن سال دو بار قسمت شد که به مشهد بروم.

تاریخ تجریش

برای اطلاعات بیشتر  فهرست شمیران را مطالعه کنید و یا بر روی همین جمله کلیک کنید


سه شنبه سیزدهم اسفند 1392 10:01 ق.ظ
باسلام اون عکس بالا اصلا عکس امامزاده صالح نیست من کل عکس های انجا رو دارم امامزاده صالح تا سال ۸۳ اصلا مناره نداشته
پاسخ علی اصغر نصرآبادی : نام خدا و با سلام .برادر یا خواهر محترم .شما با نشان دادن عکس های بالا به پیرمردها و پیرزنان تجریشی .از صحت شان مطمئن گردید.من در سال 1328 به دنیا آمدم و از زمانیکه یادمه ترتیب تصاویر امامزاده مانند تصاویر بالا بوده است.البته شما تصویر قدیمی وب لاگ را دیده اید که من تعویضش کرده ام. با عرض احترام و تشکر از شما.
عسل
جمعه نهم اسفند 1392 07:31 ب.ظ
خوب بود
زهرا
شنبه بیست و یکم دی 1392 08:30 ب.ظ
سلام بچه ها زیارت قبول راستش یه خواهش داشتم ازتون هرکی رفت امامزاده صالح بر منم دعا کنه ب قریبی برادرش ک کمکم کنه رام دوره نمیتونم بیام زیارت ولی بدجور محتاج دعام دعا کنید که این گره از زندگیم باز شه ممنون
باقر عزیزی
دوشنبه بیست و پنجم آذر 1392 05:30 ب.ظ
یاد ایامی که در گلشن بهاری داشتیم
لیلا جودی
یکشنبه بیستم مرداد 1392 08:32 ق.ظ
سلا به همه ی بچه شمرونی های با صفا من بچه شهریارم کنار امامزاده اسماعیل .....من بیشتر موقع ها میام زیارت امامزاده صالح خیلی سبک‌میشم بچه خوشحال‌میشم‌به وبلاگ‌منم سر بزنید
لیلا جودی
یکشنبه بیستم مرداد 1392 08:27 ق.ظ
شد آرزوی‌قلبی‌من کرب و بلایت..........
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر